MES sistemi: fabrikanızın işleyişine göre yazılan üretim takip yazılımı
MES (Manufacturing Execution System, üretim yürütme sistemi), iş emrinin sahada nasıl ilerlediğini kayıt altına alan ve anlık gösteren sistemdir: hangi makinede ne üretiliyor, ne kadar fire çıktı, duruş neden oldu, vardiya hedefin neresinde.
vRobot'un yapay zekâsı ATLAS, ambalaj ve yalıtım malzemesi üreten bir fabrikada bu sistemi hazır bir paketten değil, fabrikanın kendi işleyişinden yola çıkarak yazdı. Bugün her gün kullanılıyor.
MES sistemi ne işe yarar?
ERP planı ve sonucu bilir: hangi sipariş açıldı, hangi stok çıktı, hangi fatura kesildi. Arada kalan kısım, yani üretimin gün içinde gerçekte nasıl ilerlediği, MES'in alanıdır. Kayıt sahada, iş olurken tutulduğunda yönetim ay sonunu beklemeden şu sorulara cevap alır:
- Hangi iş emri hangi makinede, ne kadar ilerledi?
- Vardiya üretimi hedefin neresinde?
- Fire hangi makinede, hangi saatlerde artıyor?
- Duruşların sebebi ne, en çok hangi makine duruyor?
- Bu ürüne hangi hammadde, hangi lottan girdi ve nereye sevk edildi?
MES ile ERP aynı veriden konuştuğunda plan ile gerçekleşen arasındaki fark görünür hâle gelir. Ayrıntılı tanım için: MES sistemi nedir, ERP'den farkı ne?
Yapay zekânın yazdığı MES'in ekranları
Ambalaj ve yalıtım malzemesi üreten bir fabrikada ATLAS'ın yazdığı üretim takip sisteminde kullanıcılara dağıtılmış 23 ayrı ekran sekmesi var. Bazıları:
Üretim kaydı ve iş emri
Üretim iş emri üzerinden kaydedilir; miktar, fire ve vardiya aynı kayıtta durur.
Canlı fabrika ekranı
Makinelerin o anki durumu, vardiyanın üretimi ve günün rekoru; üretim alanındaki büyük ekranda döner.
Günün özeti
Gün sonunda üretim ve fire özeti slayt olarak hazırlanır.
Lot izlenebilirliği
Üretim emri, sevkiyat ya da sipariş numarasıyla aranır: ürüne hangi hammadde, hangi tedarikçiden, hangi lotla girdi ve nereye sevk edildi.
Duruş ve fire takibi
Duruşlar ve fire makine bazında izlenir; en çok tekrar eden sebep öne çıkar.
Bakımla tek ekran
Bakım-onarım sistemindeki arıza kayıtları üretim takibiyle aynı ekranda görünür.
Enerji tüketimi
Enerji ölçüm cihazlarından gelen veri makine bazında arşivlenir ve üretimle birlikte okunur.
WhatsApp'tan rapor
«Dünkü fire raporunu makine bazında atar mısın?» sorusunun cevabı aynı veriden, aynı sohbete gelir.
23üretim takip sekmesinasıl ölçüldü?
Üretim takip sisteminde kullanıcılara dağıtılan farklı ekran sekmesi sayısı (yetki dosyası).
Fabrikaya özel MES ve hazır MES paketi
Hazır MES paketleri standart üretim süreçleri için olgunlaşmış, geniş bir kullanıcı kitlesince sınanmış çözümler sunar. Fabrikaya özel MES ise sizin makine adlarınız, vardiya düzeniniz, fire tanımlarınız ve onay sıranızla başlar.
vRobot'taki fark yazılımı yazanın kim olduğundadır: fabrikayı tanıyan bir yapay zekâ değişiklik isteğini WhatsApp'tan alır, kodu yazar, denetler ve yayına alır. Havacılık parça imalatı yapan bir başka üreticide bu akışla 15.09–20.10.2026 arasında 992 başarılı yayın yapıldı; ortalama günde 27 yayın.
- 1
Sahayı tanır
Makineler, vardiyalar, iş emri akışı ve mevcut kayıtlar okunur; hangi bilginin nerede durduğu ölçülerek çıkarılır.
- 2
Ekranı kişinin cümlesiyle kurar
Üretim müdürünün, vardiya amirinin, operatörün kendi kelimeleriyle; bir şartname listesinden değil, gelen talepten.
- 3
Yayına alır, haber verir
Değişiklik derlenir, denetlenir, canlıya alınır; isteyen kişiye «hazır» mesajı gider.
- 4
Düzeltmeyi dinler, unutmaz
Kişi «bu böyle değil» dediğinde ekran değişir ve o söz hafızaya yazılır.
MES ile ERP aynı veriden konuşur
ATLAS mevcut ERP'nizi okur: iş emirleri, ürün ağaçları, stok ve satın alma kayıtları. MES ekranları bu verinin üstüne kurulur; aynı ürün, aynı lot, aynı iş emri iki tarafta aynı numarayla görünür. ERP'ye yazmak gereken yerde yazma, yalnız yetkilinin onayıyla yapılır. Hangi verinin hangi yönde akacağı için: MES ERP entegrasyonu · önce MES mi, ERP mi?
Veri sizde, yetki sizde.
Bir şirketin verisine giren yapay zekânın ne yaptığı kadar nasıl çalıştığı da önemlidir. ATLAS'ın ilk günden uyduğu kurallar:
Önce okuma, yazma yalnız onayla
İlk gün kuralı: sistemlere okuma izniyle bağlanılır. Canlı bir kaydı değiştirmek yalnız yetkilinin onayıyla yapılır.
Veri yerinde kalır
Veritabanınız taşınmaz, başka bir sisteme kopyalanmaz. Öğrenilenler o şirketin kurulumunda durur, başka firmada kullanılmaz.
Bilmiyorsa söyler
Rakam tahmin edilmez, kayıttan okunur ve kaynağı gösterilebilir. Veri yoksa «bilmiyorum» der; iki kişi farklı söylerse işin sahibine sorar.
Kişisel veri yalnız yetkilisiyle
Maaş, özlük ve kişisel bilgiler yalnız tanımlı yetkiliyle paylaşılır. Her değişiklik kim, ne zaman, neyi değiştirdi bilgisiyle kayda geçer.
Sahadan gelen bir yapay zekâ.
vRobot'un yapay zekâsı ATLAS'ı, Köklüce Yazılım ve Yapay Zekâ Danışmanlık'ın kurucusu Sedahi Köklüce eğitti. Arkasında, üretim yapan bir sanayi kuruluşunda geçen 25 yıllık bir çalışma hayatı var: ERP kurulumları ve sürüm geçişleri, veri göçleri, maliyet hesaplama, üretim ve stok süreçleri, e-dönüşüm geçişleri; hepsi yazılımı kullanan taraftan, içeriden yürütüldü.
ATLAS'a öğretilen ilk kurallar da bu deneyimden geliyor: önce okumak, rakamı ölçmeden vermemek, bilmediğini söylemek ve sahadaki insanın zaten kullandığı yerden, telefondan çalışmak.
Köklüce Yazılım ve Yapay Zekâ hakkında →MES sistemi hakkında
Cevabını burada bulamadığınız soruyu formdan ya da WhatsApp'tan sorabilirsiniz.
Bütün sorular →MES sistemi nedir?
MES, üretimin sahada gerçekleşen kısmını yöneten ve kayıt altına alan yazılımdır: iş emri takibi, üretim ve fire kaydı, duruş, vardiya performansı ve izlenebilirlik. ERP planı ve finansı yönetir; MES üretimin o an ne yaptığını gösterir.
MES ile ERP arasındaki fark nedir?
ERP şirketin kaynak planlamasıdır: sipariş, stok, satın alma, muhasebe. MES fabrika sahasındaki yürütmeyi kaydeder. İkisi aynı iş emri ve ürün numaralarıyla bağlandığında plan ile gerçekleşen karşılaştırılabilir.
Mevcut ERP'mizi değiştirmemiz gerekir mi?
Gerekmez. ATLAS mevcut ERP'yi okuyarak çalışır; MES ekranları onun verisinin üstüne kurulur.
Operatörler veriyi nasıl girer?
Makine ya da tezgâh başında tablet veya telefondan. Havacılık örneğinde operatör terminali PIN ile giriş yapılan bir kiosk ekranı olarak kuruldu; ambalaj örneğinde üretim kaydı iş emri üzerinden tutuluyor.
Lot ve hammadde izlenebilirliği sağlanır mı?
Evet. Yazılan sistemde üretim emri, sevkiyat ya da sipariş numarasıyla arama yapılır; ürüne giren hammaddenin tedarikçisi, lotu ve ürünün sevk edildiği yer tek ekranda görünür.
Hangi fabrikalar için uygun?
Sürekli ya da parti üretimi yapan fabrikalar ve sipariş bazlı atölyeler için. Bugüne kadar ambalaj ve yalıtım malzemesi üretiminde ve havacılık parça imalatında kullanıldı.
vRobot'u yakından tanıyın
Fabrikanızın MES'ini birlikte planlayalım.
Kaç makine, kaç vardiya, bugün üretim nerede kaydediliyor? Anlatın; sahayı görüp ilk ekranların sırasını birlikte çıkaralım.