MES sistemi nedir, ERP'den farkı nedir?
MES (Manufacturing Execution System / Üretim Yürütme Sistemi), üretim sahasında gerçekte ne olduğunu kayıt altına alan sistemdir. ERP “ne üretilmeli” der; MES “ne üretildi, ne kadar duruldu, ne fire verildi” der. ERP planın, MES gerçeğin sistemidir; ikisi birleştiğinde gerçek maliyet ve gerçek kapasite ortaya çıkar.
ERP ile MES arasındaki fark
İki sistem sık sık karıştırılıyor çünkü ikisi de üretimden söz ediyor. Ama baktıkları yer farklı: ERP iş emrini açar, malzemeyi rezerve eder, termini söyler. MES ise o iş emrinin tezgah başında nasıl geçtiğini izler.
Bir benzetme: ERP yolculuğun planıdır — nereden nereye, kaç saatte. MES ise yolculuk sırasındaki gerçek kayıttır: kaçta çıkıldı, nerede trafiğe girildi, kaçta varıldı. Plan olmadan yola çıkılmaz ama gerçek kayıt olmadan da bir sonraki plan hep aynı hatayı tekrarlar.
| ERP | MES | |
|---|---|---|
| Sorusu | Ne üretilmeli? | Ne üretildi? |
| Zaman | Gün / hafta | Dakika / saniye |
| Kullanıcı | Planlama, muhasebe, satın alma | Operatör, vardiya amiri |
| Veri | Sipariş, stok, maliyet | Adet, süre, duruş, fire |
| Çıktısı | Termin ve maliyet planı | Gerçekleşen üretim ve sapma |
MES'in sahada topladığı veriler
Bir MES kurulumunda toplanan veri kalemleri firmadan firmaya değişir ama çekirdek her zaman aynıdır. Bu beş kalem yoksa MES adı konur, işlevi olmaz.
- Üretilen adet — hangi iş emri, hangi tezgah, hangi vardiya
- Süre — hazırlık (setup) ve işleme süresi ayrı ayrı
- Duruş — süre ve sebep kodu birlikte
- Fire / hurda — sebebiyle birlikte, maliyete yansıyacak biçimde
- Operatör ve malzeme lot'u — izlenebilirlik gerekiyorsa
MES ne zaman gerekir?
Her fabrikanın MES'e ihtiyacı yok. Ama aşağıdakilerden üçü sizde geçerliyse büyük ihtimalle var.
- Tezgah kapasitesinin ne kadarını kullandığınızı bilmiyorsanız
- Gecikme sebebini vardiya sonunda konuşarak öğreniyorsanız
- Gerçek maliyeti ancak ay sonunda, o da tahminle hesaplıyorsanız
- Fire oranınızı ölçmüyor, “aşağı yukarı şu kadar” diyorsanız
- Müşteriye izlenebilirlik (lot takibi) taahhüdü veriyorsanız
- Aynı ürün farklı operatörlerde çok farklı sürelerde çıkıyorsa
MES kurmanın en zor kısmı yazılım değil
Teknik kurulum genelde projenin kolay tarafıdır. Zor olan, sahada kaydın alışkanlık haline gelmesidir. Operatör ekranı karmaşıksa, kayıt girmek işini yavaşlatıyorsa ya da kaydın kime ne faydası olduğu anlatılmamışsa sistem boş kalır.
Bu yüzden ekranı zorunlu alanlarla doldurmuyoruz. Bir vardiya boyunca sahada durup izliyor, ekranı sadeleştiriyoruz. Genelde iki-üç dokunuşa inen bir ekran, on beş alanlı bir formdan çok daha fazla veri üretiyor.
Peki vRobot bunu nasıl yapıyor?
vRobot'un üretim tarafı, MES'in yaptığı işi yapar ama sizin akışınıza göre kurulur: hangi kaydın zorunlu, hangisinin serbest olacağına birlikte karar veririz.
Topladığımız veriyi ERP'nize kurallı biçimde yazarız; her gün iki tarafın rakamını karşılaştırır, uymayan kalem varsa uyuşmazlık listesi çıkarırız. Veri yetersizse rapor uydurmaz, eksik olduğunu söyleriz.
Sık sorulanlar
MES almadan önce ERP'miz olmalı mı?
Şart değil. Bazı firmalarda önce saha kaydı kurulur, ERP sonra gelir. Önemli olan MES'in topladığı verinin ileride bağlanabilecek yapıda tutulmasıdır.
Tezgahlarımızdan otomatik veri alınabilir mi?
Bazılarından alınabilir. Çıkışı olan CNC ve PLC'li tezgahlarda sayım otomatik gelebilir. Eski tezgahlarda operatör kaydı ile ilerlenir; ikisi aynı sistemde bir arada çalışır.
MES kurulumu üretimi durdurur mu?
Hayır. Pilot hatla başlanır, geliştirme ve test kopya ortamda yürür. Saha ekranı devreye alınırken eski yöntem bir süre paralel devam eder.
Bunu okuyanlar şunu da sordu
Bu soruyu sizin işiniz üzerinden konuşalım
Keşif görüşmesi ücretsizdir, bir şey satın almanızı gerektirmez. Mevcut durumunuzu dinler, yapılabileni ve yapılamayanı açıkça söyleriz.