OEE nasıl hesaplanır, hangi veriler gerekir?
OEE = Kullanılabilirlik × Performans × Kalite. Kullanılabilirlik, planlanan süre içinde tezgahın gerçekten çalıştığı oran; performans, çalıştığı sürede standart hıza göre çıkardığı oran; kalite ise üretilen adedin sağlam çıkan kısmıdır. Üçü çarpıldığı için her biri %90 olan bir tezgahın OEE'si %73'tür — bu çarpım etkisi çoğu firmada gözden kaçar.
Üç bileşen ve hesabı
OEE'yi doğru hesaplamak için önce “planlanan üretim süresi”ni netleştirmek gerekir. Planlı bakım, yemek molası ve vardiya dışı zaman bu sürenin içinde mi dışında mı? Bu karar firmadan firmaya değişir; önemli olan tutarlı olmasıdır.
| Bileşen | Formül | Gereken veri |
|---|---|---|
| Kullanılabilirlik | Çalışma süresi ÷ Planlanan süre | Duruş süreleri (sebebiyle) |
| Performans | (Standart süre × Üretilen adet) ÷ Çalışma süresi | Standart süre, gerçek adet |
| Kalite | Sağlam adet ÷ Toplam üretilen adet | Fire ve hurda kaydı |
| OEE | Kullanılabilirlik × Performans × Kalite | Yukarıdaki üçü |
Sık yapılan dört hata
OEE rakamı kolay hesaplanır ama kolay da yanıltır. Aşağıdaki dört hata, sahada en çok gördüklerimiz.
- Planlı duruşu hesaba katmamak. Planlı bakımı planlanan süreden düşmezseniz OEE düşük çıkar ve haksız yere bakım suçlanır.
- Standart süreyi tahminle koymak. Standart yanlışsa performans oranı anlamsızdır. Birkaç hafta gerçek veri toplamadan standart yazmayın.
- Fireyi kayda geçmemek. Kalite oranı %100 görünen bir hatta OEE gerçekte olduğundan yüksek çıkar.
- Tek rakama odaklanmak. OEE %65'ten %68'e çıktı bilgisi tek başına işe yaramaz; hangi bileşen yüzünden değiştiği önemlidir.
OEE hedefi ne olmalı?
Literatürde sık geçen “dünya standardı %85” rakamı, sürekli ve tek ürünlü üretim için anlamlıdır. Siparişe göre imalat yapan, sık ürün değiştiren bir atölyede %85 gerçekçi bir hedef değildir; hazırlık süreleri tek başına bunu engeller.
Doğru yaklaşım, sektör ortalamasını değil kendi geçmişinizi hedef almak. Üç ay önceki OEE'niz ile bugünkünü karşılaştırın; artış varsa yöntem çalışıyordur.
Ayrıca OEE'yi tezgah bazında izleyin. Fabrika ortalaması, darboğaz tezgahtaki sorunu gizler; asıl bakılacak yer darboğazdır.
OEE için hangi veriler toplanmalı?
Hesabın dayandığı veri şu dört kalemdir. Bunlar sahadan doğru toplanmadan çıkan OEE rakamı, bir tahminden ibaret kalır.
- Planlanan üretim süresi (vardiya, mola ve planlı bakım kuralı net olmalı)
- Duruş süresi ve sebebi
- Üretilen toplam adet
- Fire / hurda adedi
- Parça-operasyon bazında standart süre
Peki vRobot bunu nasıl yapıyor?
OEE'yi ayrı bir rapor olarak değil, zaten topladığımız saha verisinin bir çıktısı olarak üretiyoruz: duruş, adet, fire ve standart süre sistemde varsa OEE kendiliğinden çıkar.
Standart süreleri baştan tahminle yazmıyoruz. Birkaç hafta gerçek veri biriktikten sonra standardı sizin ekibinizle birlikte belirliyoruz; ondan sonra performans oranı anlam kazanıyor.
Sık sorulanlar
Standart sürelerimiz yok, OEE hesaplayabilir miyiz?
Kullanılabilirlik ve kalite bileşenlerini hesaplayabilirsiniz; performans için standart süre gerekir. Başlangıçta ölçülen gerçek sürelerle çalışıp, veri biriktikçe standardı koyarız.
OEE düşük çıktı, nereden başlamalıyız?
Önce hangi bileşenin düşürdüğüne bakın. Kullanılabilirlik düşükse duruş sebepleri listesine, performans düşükse yöntem ve standarda, kalite düşükse fire sebeplerine bakılır.
Her tezgaha OEE koymalı mıyız?
Gerekmez. Darboğaz tezgahlarda ve pahalı ekipmanda anlamlıdır. Her yere koymak veri yükü yaratır, karar değiştirmez.
Bunu okuyanlar şunu da sordu
Bu soruyu sizin işiniz üzerinden konuşalım
Keşif görüşmesi ücretsizdir, bir şey satın almanızı gerektirmez. Mevcut durumunuzu dinler, yapılabileni ve yapılamayanı açıkça söyleriz.