Üretimde darboğaz nasıl bulunur ve nasıl yönetilir?
Darboğaz, fabrikanın çıktısını sınırlayan tezgah ya da istasyondur. Bulmanın en pratik yolu önünde biriken işi izlemektir: hangi istasyonun kuyruğu sürekli uzuyorsa darboğaz odur. Darboğazda kaybedilen bir saat tüm fabrikanın bir saatidir; darboğaz olmayan yerde kazanılan saat ise çoğu zaman sadece ara stok biriktirir.
Darboğazı bulmanın üç yolu
Teoride kapasite hesabıyla bulunur; pratikte sahada üç belirti çok daha hızlı sonuç verir.
- Kuyruk. Önünde sürekli iş biriken istasyon. Fiziksel olarak da görünür: yarı mamul o tezgahın etrafında yığılır.
- Bekleme. Sonraki istasyonların sürekli malzeme beklemesi. Duruş raporunda “malzeme bekleme” sebebi hep aynı yerden sonra çıkıyorsa darboğaz oradadır.
- Doluluk. Kullanılabilirlik oranı diğerlerine göre belirgin yüksek olan tezgah. Darboğaz nadiren boş kalır.
Darboğaz yönetiminin kuralları
Darboğazı bulduktan sonra yapılacak işler sırayla şunlar. Sıra önemli: çoğu firma doğrudan dördüncü maddeye (yatırım) atlıyor.
- Darboğazı hiç boş bırakmayın — mola ve vardiya devrinde bile çalışsın
- Hazırlık süresini kısaltın; darboğazda kazanılan her dakika fabrikanın dakikasıdır
- Kalite kontrolü darboğazın öncesine alın — hurda olacak parçayı orada işlemeyin
- İşin bir kısmını alternatif tezgaha ya da fasona kaydırın
- Bunlar yetmiyorsa kapasite yatırımını düşünün
Darboğaz yer değiştirir
Darboğazı iyileştirdiğinizde darboğaz kaybolmaz, başka bir istasyona taşınır. Bu normaldir ve sürecin işlediğinin göstergesidir.
Bu yüzden darboğaz tespiti bir kereye mahsus bir çalışma değil, düzenli bakılan bir rapordur. Ürün karması değiştiğinde de darboğaz değişir; sezonluk ürünlerde bu her çeyrek yaşanabilir.
Yatırım kararında darboğaz verisi
Yeni tezgah alma kararı, çoğu firmada “işler yetişmiyor” hissiyle verilir. Darboğaz verisi bu kararı somutlaştırır: yetişmeyen iş hangi istasyonda birikiyor, o istasyonun gerçek doluluğu ne, hazırlık sürelerinde ne kadar kazanç var?
Sahada gördüğümüz tablo şu: bu soruların cevabı bulunduğunda yatırım kararlarının bir kısmı ertelenir, bir kısmı ise hedefi değişir — alınacak tezgah, alınmak istenen tezgah olmaktan çıkar.
Peki vRobot bunu nasıl yapıyor?
Topladığımız üretim ve duruş verisinden kuyruk ve bekleme analizini çıkarıyoruz: hangi istasyonun önünde iş birikiyor, hangi istasyon hangi sebeple bekliyor.
Darboğaz tespiti bizde tek seferlik bir çalışma değil, düzenli çıkan bir rapor. Ürün karması değiştikçe darboğazın nasıl kaydığını da görürsünüz.
Sık sorulanlar
Birden fazla darboğazımız olabilir mi?
Aynı anda gerçek darboğaz genelde tektir, ama ürün grubuna göre değişebilir. Farklı ürün ailelerinde farklı istasyonlar sınırlayıcı olabilir.
Darboğaz insanda olabilir mi?
Olabilir ve sık görülür. Tek kişinin yapabildiği bir ayar ya da tek kaynakçı, tezgah kadar belirleyici bir sınır olur. Bu durumda çözüm yatırım değil, yetkinlik yaymaktır.
Darboğaz verisi için ne kadar süre kayıt gerekir?
Birkaç hafta düzenli kayıt genelde yeterli. Sezonluk dalgalanma varsa farklı dönemleri karşılaştırmak gerekir.
Bunu okuyanlar şunu da sordu
Bu soruyu sizin işiniz üzerinden konuşalım
Keşif görüşmesi ücretsizdir, bir şey satın almanızı gerektirmez. Mevcut durumunuzu dinler, yapılabileni ve yapılamayanı açıkça söyleriz.